Od 1 października 2025 roku w Polsce zaczyna obowiązywać system kaucyjny. To długo zapowiadana zmiana, która ma realnie zwiększyć poziom recyklingu oraz ograniczyć ilość odpadów opakowaniowych trafiających na składowiska czy do środowiska. Obowiązek ten dotyczy producentów, importerów, sklepów i lokali gastronomicznych.
Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny?
Nowy system dotyczy wybranych opakowań:
- butelek plastikowych (PET) do 3 litrów,
- puszek metalowych do 1 litra,
- butelek szklanych wielokrotnego użytku do 1,5 litra.
Z obowiązku wyłączone zostały m.in. opakowania po produktach leczniczych, mleku i napojach mlecznych, takich jak jogurty pitne.
Kiedy konsumenci odczują zmiany?
Choć przepisy obowiązują już od 1 października 2025 r., na sklepowych półkach opakowania oznakowane symbolem kaucji mogą pojawić się dopiero pod koniec 2025 roku albo w 2026 roku. To oznacza, że realny obowiązek zapłacenia kaucji przy zakupie oraz możliwość jej odzyskania przy zwrocie pustego opakowania wejdzie w życie stopniowo.
Dlaczego wprowadzono system kaucyjny?
Głównym celem jest poprawa ochrony środowiska. Dzięki systemowi więcej opakowań trafi do recyklingu, a mniej do odpadów zmieszanych i na wysypiska. Pozwoli to zwiększyć odzysk surowców, zmniejszyć koszty gospodarki odpadami komunalnymi oraz ograniczyć negatywny wpływ na przyrodę.
Obowiązki przedsiębiorców
Ewidencja wprowadzanych do obrotu opakowań objętych kaucją dotyczy wszystkich uczestników rynku: producentów, importerów, dystrybutorów i jednostek handlowych. Każdy z nich ma obowiązek prowadzenia dokumentacji w tym zakresie.
Lokale gastronomiczne
Lokale, które sprzedają napoje w opakowaniach na wynos, muszą pobierać i zwracać kaucję. W przypadku obsługi kelnerskiej obowiązek ten nie występuje, ponieważ klient nie zabiera opakowania poza lokal.
Sklepy poniżej 200 m²
Mniejsze sklepy mają obowiązek pobierania kaucji i prowadzenia ewidencji. Szczegółowe zasady rozliczeń są określane w umowie z operatorem systemu.
Sklepy powyżej 200 m²
Duże sklepy, oprócz pobierania kaucji, muszą zapewnić klientom możliwość zwrotu opakowań oraz wypłaty należnej kwoty. Może się to odbywać manualnie lub za pośrednictwem automatów do zbierania butelek.
Kaucja na paragonie
Ważnym aspektem jest sposób rozliczania kaucji. Nie jest ona wliczana w cenę produktu, ale wykazywana osobno na etykiecie i paragonie w części niefiskalnej. Co istotne, kaucja nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Umowa z operatorem systemu
Każdy przedsiębiorca, który sprzedaje napoje w opakowaniach objętych kaucją, musi podpisać umowę z wybranym podmiotem reprezentującym, który odpowiada za funkcjonowanie systemu. Obowiązki wynikające z umowy różnią się w zależności od rodzaju działalności i wielkości sklepu czy lokalu.
Co z BDO i sprawozdawczością?
Wielu właścicieli sklepów czy punktów gastronomicznych zastanawia się, czy w związku z systemem kaucyjnym muszą aktualizować wpis w rejestrze BDO lub składać dodatkowe sprawozdania. Odpowiedź brzmi: nie. System kaucyjny nie generuje dodatkowych obowiązków sprawozdawczych w BDO. Sklepy i lokale nie muszą aktualizować danych w rejestrze ani raportować o pobranych czy zwróconych kaucjach.
Podsumowanie
System kaucyjny to jedna z największych zmian środowiskowych ostatnich lat. Konsumenci będą płacić i odbierać kaucję, przedsiębiorcy – pobierać ją, zwracać i prowadzić ewidencję. Całość ma na celu zwiększenie recyklingu i budowanie gospodarki o obiegu zamkniętym.
Aby ułatwić przedsiębiorcom zrozumienie nowych przepisów, przygotowałam plik „System kaucyjny – pytania i odpowiedzi”, który można pobrać z mojej strony:
https://beautyekombr.pl/do-pobrania/
